Kreatywny, czyli jaki? Prof. Jan Miodek wyjaśnia

JAN MIODEK
Rzecz o języku
Kreatywność w najwyższej cenie

Gdybym miał wskazać przymiotnik najbardziej pożądany we wszelkiego typu opiniach czy ocenach, bez wahania wskazałbym formę kreatywny: „Jest pracownikiem w najwyższym stopniu kreatywnym” – ocenia swego podwładnego szef takiej czy innej instytucji; „Jest uczniem kreatywnym” – to opinia szkolna; „Prosimy o nadsyłanie kreatywnych esemesów” – zwraca się do słuchaczy redaktorka prowadząca codzienną audycję radiową; „To przykłady kreatywnych sloganów na elektronicznych billboardach w USA” – czytam w jednym z czasopism. Od razu powiem, że w dwu ostatnich przykładach śmiało można było sięgnąć po precyzyjniejsze znaczeniowo, a przy tym mniej napuszone i czytelne dla wszystkich przymiotniki pomysłowy albo dowcipny: pomysłowe esemesy, dowcipne esemesy, pomysłowe slogany, dowcipne slogany. – Ale nie, wszystko musi być teraz kreatywne!

Nie znaczy to wcale, że jestem zapiekłym wrogiem tego słowa. Wręcz przeciwnie – uważam, że poznawanie wyrazów obcych o charakterze międzynarodowym powinno być intelektualną powinnością każdego użytkownika języka. Chodzi mi tylko o umiar w sięganiu po taką czy inną konstrukcję – zwłaszcza wtedy, gdy staje się modna, rugując z obiegu równorzędne warianty.

Przymiotnik kreatywny, znaczący tyle, co „twórczy”, przyszedł do nas bezpośrednio z języka angielskiego (creative) – tak jak wyrazy kreacjonista (creationist) czy kraeacjonizm (creationism). Ale wszystkie one wraz z kreacją, przymiotnikiem kreacyjny czy kreatorem (od francuskiego cteateur) wiodą do łacińskiego źródła, którym była forma creatio – „tworzenie”. Łacińska formuła creatio ex nihilo – „stworzenie z niczego” – to fundamentalny pogląd filozoficzny i teologiczny, rozwijany głównie w chrześcijaństwie, według którego świat został stworzony z nicości przez Boga. Dopowiedzmy, że kreacjonizm filozoficzny stoi w opozycji do emanatyzmu, według którego świat stanowi emanację –uzewnętrznianie się - Boga, i materializmu głoszącego wieczność i samoistność materii.

Dla porządku dodajmy, że w biologii kreacjonizm był poglądem panującym do czasu powstania i rozwoju teorii ewolucji organizmów, uznającym powstanie życia na ziemi za akt twórczy oraz zakładającym niezmienność postaci i liczby gatunków. W sztuce natomiast kreacjonizmem jest opieranie się w twórczości artystycznej na własnej fantazji, a nie na obserwacji życia.
Kreacjonista jest zwolennikiem, wyznawcą kreacjonizmu – poglądu biologicznego lub religijnego, także artystą, np. literatem czy plastykiem, kierującym się w swej twórczości zasadami kreacjonizmu.

Kreator to „twórca” (częste w świecie współczesnym połączenie wyrazowe kreator mody) – tak jak przymiotnik kreacyjny – używany zwykle w odniesieniu do działalności artystycznej – znaczy tyle, co „twórczy”.
Najpopularniejszym słowem tej rodziny wyrazowej jest dziś na pewno kreacja: „sposób odtworzenia przez aktora jakiejś postaci w utworze scenicznym, w filmie; wybitne, oryginalne zagranie roli”, „oryginalny w pomyśle, wykonany artystycznie strój lub szczegół stroju, uczesania – zwłaszcza kobiecego”, „akt twórczy, tworzenie czegoś, zwykle dzieła sztuki; także wytwór tej czynności”.
A dawnie kreacją było też „mianowanie kogoś czymś”.

Prof. Jan Miodek

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3